Từ thời điểm nhận chức Tổng Thống Mỹ, đầu năm 2025 đến nay Tổng Thống Donald Trump đã ban hành hàng loạt các biện pháp nhằm “khắc phục mọi cuộc khủng hoảng” mà Mỹ đang đối mặt (như lời tuyên bố tại buổi lễ nhận chức).
Để hiểu rõ hơn về những hành động táo bạo của ông, chúng ta cần nhìn lại kinh tế Mỹ đang gặp những khó khăn và thách thức gì.
Bảng trên là số liệu về thu, chi, thâm hụt, GDP và nợ vay của Mỹ từ năm 2000 đến năm 2024. Ta nhận thấy được 5 năm trở lại đây từ đợt covid 2020 thâm hụt ngân sách của Mỹ tăng rất mạnh, đến cuối năm 2024 ước tính nợ công chính phủ đạt 35 nghìn tỷ, với lãi suất trung bình 2,5% lãi phải trả 875 tỷ đô chiếm 20% nguồn thu của chính phủ, con số này có thể tiếp tục tăng do lợi suất trái phiếu tăng mạnh, 2 năm trở lại đây lợi suất duy trì ở mức quanh 4%, nếu kéo dài chính phủ có thể bị vỡ nợ.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ cảnh báo bộ này sẽ phải bắt đầu triển khai ‘các biện pháp đặc biệt’, để ngăn chính phủ vỡ nợ từ ngày 14-1-2025. link tham khảo
Để khắc phục các khủng hoảng mà Mỹ đang đối mặt, chính quyền Trump đã thực hiện các chính sách nhằm giảm nguồn chi và tăng tối đa nguồn thu :
1 Giảm chi tiêu chính phủ: Tinh gọn bộ máy hành chính, thành lập Bộ Hiệu Quả do Elon Musk lãnh đạo, rút các khoản tài trợ chiến tranh, rút khỏi tổ chức Y tế thế giới(WHO), siết chặt nhập cứ trái phép vào Mỹ…
2 Tăng nguồn thu: Tăng thuế đối với các nước thặng dư thương mại với Mỹ đặc biệt Trung Quốc, bán thẻ vàng nhập cư Mỹ, thu hút nguồn đầu tư nước ngoài vào Mỹ, phát triển lại ngành sản xuất oto trong nước…
Từ tháng 2, chính quyền Trump đã có động thái áp thuế mạnh mẽ đối với hàng hóa đến từ Trung Quốc, Mexico, Cannada.
Ký sắc lệnh áp thuế quan 25% với Canada và Mexico và tăng thuế quan 10% với hàng NK Trung Quốc với lý do được đưa ra: tình trạng khẩn cấp quốc gia về chất gây nghiện fentanyl và nạn nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ, ngăn chặn dòng thuốc gây nghiện fentanyl vào Mỹ từ Trung Quốc qua Mexico và Canada, ngăn chặn tình trạng nhập cư bất hợp pháp qua biên giới hai nước Mexico và Canada.
Ngày 2/4 Trump công bố bảng thuế đối ứng với 50 quốc gia trong đó có Việt Nam.
Theo như bảng áp thuế ở trên Mỹ cho rằng Việt Nam áp 90% đối với Mỹ và Mỹ áp thuế đối ứng 46%(đã discount).
Công thức tính thuế đối ứng của Mỹ:
Với những con số mà Mỹ ước tính để áp thuế cho các nước đã dẫn đến lo ngại về căng thẳng chính trị, lạm phát tăng cao, suy thoái kinh tế trong thời gian tới, thị trường chứng khoán thế giới giảm mạnh.
Vậy mục đích của Mỹ là gì?
Nền kinh tế của Mỹ đang trong giai đoạn phải đối mặt với thâm hụt ngân sách cao, tăng trưởng GDP thấp, nợ công không ngừng gia tăng và vị thuế đồng đô la Mỹ đang suy yếu.
Nếu tiếp tục đánh thuế cao nguy cơ sẽ dẫn đến căng thẳng chính trị, lạm phát tăng nhanh, kinh tế suy thoái, ngay cả Mỹ cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề và mục đích ban đầu của Trump sẽ thất bại, nó sẽ đi ngược lại điều Trump mong muốn.
Khi ký sắc lệnh áp thuế, Tổng Thống Trump vẫn bỏ ngỏ về việc các nước có thể đàm phán để giảm mức thuế khi trao cho Mỹ lợi ích.
Vậy mục đích của Mỹ là sử dụng thuế quan làm công cụ cho việc gia tăng nguồn thu của Mỹ, các nước không muốn bị đánh thuế phải trao đổi những lợi ích khác mà Mỹ cần.
